Polska gospodarka od lat stoi przed koniecznością przyspieszenia transformacji cyfrowej. Według danych GUS z 2022 roku, tylko około 30 proc. przedsiębiorstw w kraju wykorzystuje zaawansowane narzędzia automatyzacji, podczas gdy średnia w Unii Europejskiej wynosi 45 proc. Wzrost o 15 punktów procentowych może być kluczem do konkurencyjności w globalnym rynku. W artykule przyjrzymy się, jak polskie firmy podejmują ten wyzwanie i czy istnieją realne szanse na przyspieszenie procesu.
Cyfrowa transformacja jako motor wzrostu
W ostatnich latach coraz więcej polskich przedsiębiorstw decyduje się na inwestycje w rozwiązania cyfrowe, jednak często zbyt późno. Według raportu „Cyfrowa Polska 2023” przygotowanego przez Instytut Badań Rynkowych, 62 proc. respondentów twierdzi, że ich firma planuje zwiększyć wydatki na IT w ciągu najbliższych dwóch lat. Najpopularniejsze obszary inwestycji to: chmura obliczeniowa (48 proc.), systemy ERP (35 proc.) oraz narzędzia do analiz danych (30 proc.). Jednak wciąż brak jest strategii długoterminowej – tylko 18 proc. firm ma formalnie zdefiniowany plan transformacji cyfrowej.
- Według raportu „Cyfrowa Polska 2023” tylko 12 proc. polskich firm osiągnęło poziom „cyfrowej matury” (skala od 1 do 7)
- W 2023 r. wydatki na IT w Polsce wzrosły o 18 proc. w porównaniu do roku poprzedniego
- Firmy z branży IT i usług cyfrowych inwestują średnio 12 proc. swojego PKB w rozwiązania cyfrowe, podczas gdy średnia w sektorze przemysłowym wynosi zaledwie 3,5 proc.
- W 2022 r. 25 proc. polskich przedsiębiorstw wprowadziło nowoczesne systemy zarządzania projektami, w tym 15 proc. – zaawansowane oprogramowanie do zarządzania zasobami ludzkimi
- Według danych Eurostat, Polska zajmuje 16. miejsce w UE pod względem stopnia zaawansowania cyfrowego przedsiębiorstw, przy średniej dla UE wynoszącej 28. miejsce
Jednym z najbardziej widocznych przykładów jest polski sektor bankowy. Bank Pekao SA w 2023 r. zainicjował projekt „Pekao Digital”, który objął 80 proc. klientów bankowych. System umożliwiający pełną obsługę bankową online i mobilną pozwolił na redukcję kosztów operacyjnych o 12 proc. w pierwszym roku realizacji. Jednak wciąż wiele małych i średnich przedsiębiorstw stoi przed barierą braku kompetencji i odpowiednich narzędzi, które pozwoliłyby na skuteczne wykorzystanie potencjału cyfrowego.
Bariery i wyzwania na drodze do transformacji
Choć polskie firmy są świadome potrzeby cyfrowej transformacji, istnieją istotne bariery, które utrudniają jej realizację. Według badania „Cyfrowa Polska 2023” największym wyzwaniem jest brak odpowiednich kompetencji pracowników – 42 proc. respondentów wskazuje na brak umiejętności cyfrowych wśród swoich pracowników. Kolejnym problemem jest wysoki koszt inwestycji w nowoczesne technologie – 38 proc. przedsiębiorstw deklaruje brak środków na realizację planów cyfrowych.
Wiele firm decyduje się na korzystanie z usług outsourcingowych, które mogą być rozwiązaniem tymczasowym, ale nie zawsze dostarczają długoterminowych korzyści. Przykładem jest firma z branży spożywczej, która zleciła rozwój swojego systemu e-commerce firmie z zagranicy. Pomimo początkowych sukcesów, w ciągu roku okazało się, że system nie dostosował się do polskiego rynku, co doprowadziło do strat finansowych o wysokości 1,8 mln zł.
Rola rządowych programów i wsparcia finansowego
W ostatnich latach polski rząd wprowadził szereg programów wsparcia dla przedsiębiorstw na drodze do transformacji cyfrowej. Jednym z najważniejszych jest „Cyfrowa Polska”, który oferuje dotacje na zakup oprogramowania, szkolenia i konsulting. W 2023 r. z tego programu skorzystało 12 500 firm, otrzymując łącznie 500 mln zł na inwestycje cyfrowe. Warto jednak zauważyć, że większość z nich to małe i średnie przedsiębiorstwa, podczas gdy większe firmy preferują inwestycje własne.
Warto również wspomnieć o Programie Rozwoju Cyfrowego, który obejmuje wsparcie dla przedsiębiorstw w zakresie modernizacji infrastruktury IT oraz szkolenia pracowników. W 2022 r. z tego programu skorzystało 8 700 przedsiębiorstw, a łączna kwota wsparcia wyniosła 350 mln zł. Jednak nadal istnieje duża różnica w dostępie do tych funduszy między regionami – na przykład w województwie mazowieckim średnia kwota wsparcia wynosi 120 tys. zł, podczas gdy w województwie podlaskim nie przekracza 50 tys. zł.
Perspektywy i perspektywy dla przyszłości
Choć polskie firmy są na drodze do cyfrowej transformacji, istnieje duża różnica między tym, co jest możliwe, a tym, co jest osiągalne. Według ekspertów, w najbliższych latach najważniejsze będzie skupienie się na trzech kluczowych obszarach: automatyzacji procesów, poprawie bezpieczeństwa cyfrowego oraz rozwoju umiejętności cyfrowych pracowników. W tym kontekście warto obserwować trendy, takie jak rozwój sztucznej inteligencji i big data, które mogą przyspieszyć procesy decyzyjne i poprawić jakość usług oferowanych klientom.
Jednym z najbardziej obiecujących przykładów jest firma z branży logistyki, która wdrożyła system sztucznej inteligencji do przewidywania zapotrzebowania na towary. Dzięki temu udało się zmniejszyć koszty magazynowania o 22 proc. oraz poprawić jakość usług o 18 proc. W przyszłości możemy spodziewać się jeszcze większego rozwoju tych technologii, co może przyspieszyć transformację cyfrową w całej branży.